Chag Chanoeka Sameach Geachte aanwezigen,
En in het bijzonder Rabbijn Philipson.
Wij vieren nu samen met u Chanoeka in deze sjoel die meer dan 150 jaar bestaat, maar vieren ook het 25 jarig bestaan van De St. Vrienden van de Aaltense Synagoge! Het 100 jarig bestaan van deze Synagoge is immers nooit gevierd! Maar is er wel zo veel te vieren, als ik terug denk aan mijn jeugd, toen ik terug kwam uit de onderduik in mijn vertrouwde Aaltense Sjoel, waar ik meer dan de helft mijn familie en gemeente leden miste die ik goed gekend had! Maar het leven gaat verder, en achterom kijken doet pijn, maar dat 20 jaar na de oorlog de synagoge leeg kwam te staan en in verval raakte omdat er bijna geen joodse families meer in Aalten woonden deed mij opnieuw pijn!
De Synagoges,die Nederland na de oorlog leeg stonden, werden door het N.I.K. Ruck sichtloos verkocht aan de hoogst biedende, en kregen daar door een andere bestemming! Zo als in Nijkerk een dubbel woonhuis, in Borculo een brandweer kazerne en in Hattem waar mijn moeder is geboren, een bouwonderneming enz! Toen ik dat zag en hoorde heb ik een eed gezworen, dat de Aaltense sjoel, die in de straat staat waar ik ben geboren, opgegroeid, en Bar Mitswa ben geworden, nooit dit zelfde lot mag ondergaan!! Wanneer ik, mij in mijn ouderdom, mij zelf zou moeten verwijten dat ik er niet alles aan gedaan zou hebben, om dit in Aalten te voorkomen, zou het voor mij een te groot zelf verwijt zijn geweest!!
In de oorlog is de Synagoge verkocht door de Duitsers aan een Aaltense meubelhandelaar die op deze plek een dubbel woonhuis wilde gaan bouwen, maar de Christelijke Aaltense aannemers weigerden het bevel om het gebeds huis van de Joden af te breken, terwijl de leden van de Joodse gemeente uit hun huizen werden gesleept, en afgevoerd naar de concentratie kampen! Dit verhaal van de Christelijke Aaltense aannemers gaf mij nog meer de kracht en de moed om tot het laatst door te blijven vechten om de synagoge voor Aalten te behouden, als een eer betoon aan de nimmer terug gekeerde kinderen van deze gemeente!
Het is een bikkel harde jarenlange eenzame strijd geworden met het Nederlands Israelitisch Kerk genootschap van Amsterdam om toestemming te krijgen de Synagoge voor een symbolisch bedrag van 1 Gulden aan een stichting te mogen verkopen die ik zelf had opgericht. Het aantal Joden dat de oorlog wel overleefde is landelijk gezien in Aalten het hoogst geweest, dat hebben wij te danken aan vele vele moedige Nederlanders, waarvan helaas velen, het leven hebben verloren! Maar ook aan onze Engelse bevrijders waar van 13 jongens, hun jonge leven hebben gegeven voor de bevrijding van Aalten, die hopelijk nog een keer een straat naam vernoeming zullen krijgen in de gemeente Aalten!
Door deze helden is in Aalten nog een klein, klein, Joods vlammetje blijven branden, dat zo God wil nog weer kan opbloeien, dat dit kleine, kleine Joodse vlammetje in Aalten moet blijven branden, dat heeft het Stichting bestuur ,de donateurs, en de gehele Aaltense bevolking goed begrepen!! De oorlog heeft mij geleerd, zonder strijd geen over winning, en zie hier twee wonderen, het wonder van Chanoeka en het wonder dat in Aalten weer dienst gehouden wordt!
Ik dank u wel!
Dhr Sallo van Gelder, voorzitter van de Israelitische Gemeente Aalten
